Azerbaycan’da 20 Ocak trajedisinin üzerinden 31 yıl geçti…

Bakü’de Dağ üstü Parkın yüksekliğine kadar Bakü kıyısına giderseniz, ilk göreceğiniz manzara uzun bir mezarlıklar sırası olacaktır. Şurada farklı milletlerden de olan kadın, erkek ve çocukların mezarları vardır hatta. Hepsi açık renkli mermerle boyanmıştır. Ölüm tarihleri ise ​​aynndir… (20.01.1990)

Bu gün Azerbaycan halkının tarihine Kanlı Ocak trajedisi olarak giren 20 Ocak 1990 olaylarının üzerinden 31 yıl geçti. Eski Sovyet Ordusu’nun o gün Azerbaycan halkına yönelik askeri saldırısı, insanlığa karşı işlenen en ağır suçlardan biri olarak tarihe yazıldı…

20 Ocak 1990’da Moskoftan Bakü’ye yüzlerce asker gönderildi. Sovyetler Birliği tarihinde ilk kez, Sovyet ordusu bir Sovyet ülkesine vahşice saldırdı, hem de aynı zamanda barış zamanında… Azerbaycan’ın Başkenti Bakü o gün kanlar içinde boğuluyor, Sovyet askerleri akıttıkları kan gölünden keyfî alıyordu… Katlettikleri yüzlerce masum insanımızı tanklara yığarak Hazara dökmekle yapmış oldukları insan katliamını azaltıyor, vahşiliklerinin üstünü örtmeğe çalışıyorlardı. İnsanlarımızın bazılarını uyku halinde de katla yetirmişlerdi. Işığı gelen binaları kurşunladırlar, arabaları, insan dolu otobüsleri tankların altında çiğneyerek insanların cesetlerini tanınmaz hale getiriyorlardı…

Onlar, 19-20 Ocak 1990 gecesi, saat 23: 30’da, acil durum hal ilan etmeden Bakü’ye girmişti ve sivilleri tutuklamakla başlamışlardı insan katiline. Yüzlerce kişinin tanklar altında çiğnenerek öldürüldüğü, yaralandığı ve kaybolduğu bir katliamla sonuçlanmıştı o kanlı gece. Acil durum hal ilan edilmeden önce ordu, 82 kişiyi acımasızca öldürdü ve 20 kişiyi yaraladı…

Baş verenleri anlamayan sivil insanlar Azatlık Meydanına akışıyor, kollarını açarak tanklara dur diyordu, ama o vahşi ordunun durmak fikri yoktu. Sivilleri ezip geçiyor, şehrimizi mahıv ediyordular.

Acil Durum Hal ilanının ardından ise 20 Ocak ve sonraki günlerde Bakü’de 21 kişi daha öldürüldü. 25 Ocak’ta ise Neftçala şehrinde ve 26 Ocak’ta Lenkeran şehrinde sekiz kişi öldürüldü. Sovyet Birliklerinin yasadışı saldırısı sonucunda Bakü bölgelerinde 146 kişi öldürüldü, 744 kişi yaralandı ve 841 kişi yasadışı olarak tutuklandı; 200 ev ve apartman dairesi, ambulanslar dahil olmakla 80 araba, kundakçı kurşunlar sonucu çıkan yangında devlet malları ve kişisel mallar yok edildi. Ölüler arasında kadınlar, çocuklar ve yaşlıların yanı sıra sağlık görevlileri ve polisler vardı. Yaralı ve ölenleri sokaklardan yığan ambulansları da mahıv ediyorlardı ki, cesetler hastanelere ulaştırılmasın. Her hangi yolu bulup yok etsinler…
Aynı zamanda o gece çoğu sayda sivillerin evlerine de girdiler, onlarca çocuklarımızı rehin aldılar ve bazılarını kurşunlayarak öldürdüler. Ve Azerbaycan’da 20 Ocak olayları Sovyet rejimini sarsıtmış oldu, halkın kararlılığı ve iradesi sonucu bağımsızlığımızı yeniden kazanmayı başardık.

O günden şu güne “20 Ocak” Azerbaycan’da her yıl Milli Yas Günü olarak kutlanmaktadır. Her yıl, 20 Ocak’ta, yetkililer ve binlerce sıradan vatandaşlar, 20 Ocak trajedisinin kurbanlarını Şehitler Sokağı’nda ziyaret ediyorlar.

Nezmiyye HİCRAN